VAKIFLAR TEŞKİLATI
Salih Şevket YILMAZ

Salih Şevket YILMAZ

VAKIFLAR TEŞKİLATI

26 Kasım 2015 - 11:59

Medeniyetimizin yapı taşı olan vakıf abide eserlerimizin muhafaza edilip, iktisadi anlamda geliştirerek gelecek nesillere aktarılması ve vakıf kurmuş ecdadımızın vakıflarının yaşatılması gibi kutlu sorumlulukları olan, ecdadımız tarafından yurdun dört bir yanına inşa edilen binlerce abide eserin bakım ve onarımı yapılmakta, vakıf eserlerimiz korunmaya ve yaşatılmaya çalışılmakta, binlerce muhtaç vatandaşımıza gıda yardımı, nakdi yardım yapılırken; sağlık ve eğitim hizmetleri de verilmektedir.

 

Vakıfların, kültürümüzün ve iktisadi anlamda medeniyetimizin gelişmesinde, toplumun huzur ve refaha kavuşmasında, toplumsal dayanışmanın en üst seviyeye çıkmasında önemli bir yeri vardır.  Vakıflar Genel Müdürlüğü ailesi olarak, binlerce yıldan bugüne ulaşan sorumluluk duygusu ile birlikte omuzladığımız ve  gerçekleştirdiğimiz işlerde, dillerinde Allah’ın adı, yüreklerinde hayır sevdası olan vakıflar kurmuş ecdadımıza karşı kendimizi sorumlu hissediyoruz.

 

İnsanlığın tarih boyunca sahip olduğu en ulvi ve en büyük müessese şüphesiz vakıf müessesesidir.Tarihimizin uzun bir döneminde sosyal hayatımızın her alanında doğumdan ölüme kadar sırasıyla doğumevi, süt evi, sübyan mektebi, aşevi, medrese, cami, mescid, çeşme, hamam, darüşifa, evlendirme kurumu, Kervansaray, Mesire yeri, cenazelerin kaldırılması daha doğrusu tam anlamıyla beşikten mezara kadar her kademede toplumumuzun ayrılmaz bir parçasını oluşturmuştur.

Vakıf; kişinin mülkiyetine sahip olduğu menkul ve gayrimenkullerinden bir kısmını veya tamamını, Allah’ın rızasını kazanma niyetiyle, kamunun her hangi bir ihtiyacını gidermek üzere dini, hayri ve içtimai bir gaye için ebediyyen tahsis etmesi diye tarif edilebilir. Vakıf  lügatte, durma bekleme adına bağışlama, tamamen verme bir mülkü ammenin menfaatine ebedi olarak tahsis etmek gibi manalara gelmektedir.

 

Vakfiye: Vakıf kurucusunun akar, hayrat şartları ve hükümlerinin kayıtlı olduğu vakfın kuruluş nizamnamesidir. Günümüzdeki kullanılan hali ile vakıf senedi de diyebiliriz.

Vakıflar idaresinde asıl değişiklikler 5 Haziran 1935 tarihinde yürürlüğe giren “2762 sayılı Vakıflar Kanunu” ile yapılmıştır. Bu kanunun 1.maddesine göre Vakıflar  yönetim biçimine göre;

 Mazbut, Mülhak, Cemaat, Yabancı, Yeni Vakıf olmak üzere başlıca, beş kategoride toplanmıştır.

MAZBUT VAKIFLAR: Vakfı idare edenin soyu tükenip, on yıl idarecisiz kalması, kanunen veya fiilen hayri hizmeti kalmaması üzerine, idaresi doğrudan Vakıflar Genel Müdürlüğüne bağlanan vakıflardır. Bu vakıfların tüm iş ve işlemleri Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Bu vakıfları Vakıflar Genel Müdürlüğü temsil eder.

MÜLHAK VAKIFLAR: Yönetimi kurucusunun soyundan gelenlere şart edilmiş, mütevellilerince (yönetici) idare ve temsil edilen tüzel kişiliğe haiz vakıflardır. Vakıf senedinde yazılı şartlara göre vakfın evladından olan mütevellilerce idare edilir ve Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından denetlenir.

CEMAAT VAKIFLARI: Cumhuriyet öncesinde gayrimüslim Türk vatandaşlarının oluşturduğu hayır kurumlarıdır. 1936 yılında; düzenledikleri beyannameler ile Vakıflar Genel Müdürlüğündeki kütüğe tescil ve kayıtları yapılmıştır. Böylece, cemaatlere ait bu hayır kurumları “vakıf” olarak kabul edilmiştir.

TÜRK MEDENİ KANUNUNA TABİİ YENİ VAKIFLAR: Cumhuriyetin kurulmasından sonra, şahısların isteği üzerine bağımsız mahkemeler tarafından kurulup, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kuruluş senedine uygunluk yönünden denetlenen vakıflardır ki, biz ona bugün Yeni Vakıflar adını veriyoruz.

Bugün itibariyle faaliyetlerini sürdüren vakıf adedi yaklaşık 5.454 civarındadır. Mülhak Vakıfların sayısı 266, Cemaat ve Esnafa Mahsus Vakıfların sayısı 167, Yeni Vakıf sayısı 5000 ve Yabancı Vakıf sayısı 21’dir.

 

Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’nde 27.021 adet vakfiye bulunmaktadır. Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivindeki en eski vakfiye, 1071 yılında Türkler Malazgirt Zaferi ile Anadolu’ya daha gelmeden önce 1048 yılında Erzurum ili Pasinler ilçesine bağlı bir mevkide, Seyyid Halil Gücdevani tarafından kurulan vakfa aittir. Bu nedenle Vakıflar Genel Müdürlüğü logosundaki 1048 tarihi buradan gelmektedir.

 

Cumhuriyetimizin ilanından sonra 3 Mart 1924 tarihinde çıkarılan 429 sayılı Kanunla Şer’iyye ve Evkaf Nezareti lağvedilerek bunun yerine 5 Hazıran 1935 tarihinde kabul edilen 2762 sayılı yasayla Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Başbakanlığa bağlı, tüzel kişiliği olan özel bütçeli bir devlet kuruluşudur. Mazbut Vakıfları yönetmek, Mülhak Vakıflar , Cemaat ve Esnafa mahsus Vakıflar ile Türk Medeni  Kanununa göre kurulmuş bulunan Yeni Vakıfları (903 Sayılı  Kanunla kurulan Vakıflar) denetlemek, tarihi ve sanat değeri yüksek olan vakıf eserlerini korumak, bakım, onarım ve restorasyonunu yapmak, çeşitli hayır ve sosyal hizmetleri yürütmek  Vakıflar Genel Müdürlüğünün başta gelen görevleridir.

Vakıflar Genel Müdürlüğümüze bağlı 25 adet Bölge Müdürlüğü bulunmaktadır. Bunlar;

1-Adana Bölge Müdürlüğü (Adana,Mersin,Osmaniye İlleri)

2-Ankara Bölge Müdürlüğü (Ankara,Bolu,Çankırı,Düzce,Kırıkkale İlleri)

3-Antalya Bölge Müdürlüğü (Antalya,Burdur,Isparta İlleri)

4- Aydın Bölge Müdürlüğü (Aydın,Denizli,Muğla İlleri)

5- Balıkesir Bölge Müdürlüğü (Balıkesir,Çanakkale İlleri)

6- Bitlis Bölge Müdürlüğü (Bitlis,Hakkari,Muş,Siirt,Şırnak,Van İlleri)

7- Bursa Bölge Müdürlüğü (Bursa,Bilecik,Sakarya,Yalova İlleri)

8- Diyarbakır Bölge Müdürlüğü (Diyarbakır,Batman,Bingöl,Mardin İlleri)

9- Edirne Bölge Müdürlüğü ( Edirne,Kırklareli İlleri)

       10- Erzurum Bölge Müdürlüğü (Erzurum,Ağrı,Ardahan,Bayburt,Erzincan,Iğdır, Kars İlleri)

11- Gaziantep Bölge Müdürlüğü ( Gaziantep,Kilis İlleri)

12- Hatay Bölge Müdürlüğü (Hatay,Kahramanmaraş İlleri)

13- İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü (İstanbul Avrupa yakası,Tekirdağ İlleri)

14- İstanbul 2. Bölge Müdürlüğü (İstanbul Anadolu yakası,Kocaeli İlleri)

15- İzmir Bölge Müdürlüğü (İzmir,Manisa İlleri)

16- Kastamonu Bölge Müdürlüğü (Kastamonu,Bartın,Karabük,Zonguldak İlleri)

17- Kayseri Bölge Müdürlüğü (Kayseri,Kırşehir,Nevşehir,Niğde İlleri)

18- Konya Bölge Müdürlüğü (Konya,Aksaray,Karaman İlleri)

19- Kütahya Bölge Müdürlüğü (Kütahya,Afyon,Eskişehir,Uşak İlleri)

20- Malatya Bölge Müdürlüğü (Malatya,Elazığ,Tunceli İlleri)

21- Samsun Bölge Müdürlüğü (Samsun,Ordu,Sinop İlleri)

22- Sivas Bölge Müdürlüğü ( Sivas,Yozgat İlleri)

23- Şanlıurfa Bölge Müdürlüğü (Şanlıurfa,Adıyaman İlleri)

24- Tokat Bölge Müdürlüğü (Tokat,Amasya,Çorum İlleri)

25- Trabzon Bölge Müdürlüğü (Trabzon,Artvin,Giresun,Gümüşhane,Rize İlleri)

                                                                                                

                          SALİH ŞEVKET YILMAZ
DİVA-SEN KONYA VAKIFLAR BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ TEMSİLCİSİ

Bu yazı 2179 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum